بعضى از آيات پروردگارش را ديد ، و با ديدن آنها مشاهده پروردگارش برايش تمام شد . چون مشاهده خدا به قلب با مشاهده آيات او دست مىدهد ، زيرا آيت بدان جهت كه آيت است به جز صاحب آيت را حكايت نمىكند ، و از خودش هيچ حكايتى ندارد ، و گرنه از جهت خودش اگر حكايت كند ديگر آيت نمىشود . و اما ديدن ذات متعاليه حق بدون حجاب ، يعنى بدون وساطت آيت ، امرى است محال ، هم چنان كه خودش فرمود : « وَلا يُحِيطُونَ بِه عِلْماً » « 1 » . بحث روايتى در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « وَالنَّجْمِ إِذا هَوى » ) * ، امام ( ع ) فرموده : نجم ، رسول خدا ( ص ) است ، و منظور از جمله * ( « إِذا هَوى » ) * سرازير شدن آن جناب است در هنگامى كه به معراج رفته بود « 2 » . مؤلف : قمى روايتى ديگر به سند خود از پدرش از حسين بن خالد از حضرت رضا ( ع ) نقل كرده كه در آن هم نجم به رسول خدا ( ص ) تفسير شده ، و البته اين تفسير به باطن است نه اينكه به معناى نجم بودن آن جناب باشد « 3 » . و در كافى از قمى از پدرش از ابن ابى عمير از محمد بن مسلم روايت آورده كه گفت : به امام باقر ( ع ) عرضه داشتم : معناى آياتى كه نظير آيه « وَاللَّيْلِ إِذا يَغْشى » و * ( « وَالنَّجْمِ إِذا هَوى » ) * است چيست ؟ فرمود : خداى عز و جل به هر چه از مخلوقات خود خواسته سوگند ياد كرده ، ولى بندگان او جز به خود او نبايد سوگند ياد كنند « 4 » . مؤلف : و در كتاب فقيه از على بن مهزيار از ابى جعفر دوم امام جواد ( ع ) نظير اين حديث آمده « 5 » . و در مجمع البيان گفته : عامه از جعفر بن محمد الصادق روايت كرده‌اند كه فرمود : محمد ( ص ) در شب معراج از آسمان هفتم نازل شد ، و وقتى اين سوره

--> ( 1 ) به هيچ وجه به او احاطه علمى نمىيابند . سوره طه ، آيه 110 . ( 2 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 333 . ( 3 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 343 . ( 4 ) فروع كافى ، ج 7 ، ص 449 ، ح 1 . ( 5 ) الفقيه ، ج 3 ، ص 236 ، ح 51 .